29 stycznia 2015 roku
poczta
zaloguj się
 
Ciąża - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Urlop i zasiłek macierzyński

Poleć:
Udostępnij:
Piotr Sawiec, Małgorzata Samela-Gazda, Anna Kochanek
Urlop i zasiłek macierzyński
Fot. 123rf.com/anetladna

Urlop macierzyński przysługuje po każdym porodzie kobiecie zatrudnionej w ramach umowy o pracę.

Zasiłek macierzyński jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) albo Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w trakcie urlopu macierzyńskiego lub w innych przewidzianych przepisami sytuacjach, jednak nie przysługuje on każdej kobiecie.

Jak uzyskać urlop macierzyński?

Zgodnie z aktualnym kodeksem pracy (przepisy mogą ulegać zmianie) długość urlopu macierzyńskiego wynosi:

  • 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • 31 tygodni – gdy urodzisz bliźniaki,
  • 33 tygodnie – w przypadku urodzenia trójki dzieci,
  • 35 tygodni – gdy urodzisz czwórkę dzieci,
  • 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci.

REKLAMA

Przed porodem Twój ginekolog powinien wypisać dla Ciebie zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu (jeżeli planujesz część urlopu wykorzystać przed porodem) lub w szpitalu po porodzie powinnaś otrzymać zaświadczenie o urodzeniu dziecka. Urlopu macierzyńskiego udziela Twój pracodawca na podstawie tego zaświadczenia, dlatego musisz je dostarczyć do swojego zakładu pracy.

Możesz również złożyć wniosek u pracodawcy o tzw. urlop dodatkowy – zrób to najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Od 1 stycznia 2012 roku po urodzeniu jednego dziecka przysługują Ci 4 tygodnie takiego urlopu (w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka jest to 6 tygodni). Od 1 stycznia 2014 roku dodatkowy urlop wydłuży się odpowiednio do 6 i 8 tygodni.

Po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego masz prawo zrezygnować z pozostałej jego części; w takim przypadku niewykorzystana część urlopu macierzyńskiego przysługuje pracującemu ojcu wychowującemu dziecko, na jego pisemny wniosek. Ty musisz w takiej sytuacji poinformować pisemnie swojego pracodawcę o rezygnacji z pozostałej części urlopu.

Od 1 stycznia 2012 roku wydłużył się okres urlopu ojcowskiego. Jest to urlop płatny – tata dziecka, chcąc z niego skorzystać, musi tylko złożyć wniosek u swojego pracodawcy.

Od 1 stycznia 2012 roku ojciec dziecka, niezależnie od urlopu przysługującego matce, może skorzystać z 2 tygodni takiego urlopu, nie później jednak niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Z urlopu tego mogą również skorzystać ojcowie adopcyjni w okresie roku od dnia uprawomocnienia się postanowienia o adopcji dziecka.

Rodzicowi (matce lub ojcu) zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę łącznie co najmniej przez 6 miesięcy przysługuje również urlop wychowawczy w wymiarze do 3 lat, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 4. roku życia. Nie musisz go wykorzystywać w całości, możesz podzielić urlop na 4 części lub wykorzystać częściowo. Urlop wychowawczy jest bezpłatny, jednak w niektórych sytuacjach możesz się starać o świadczenia pieniężne. Zapytaj w urzędzie miasta lub gminy, czy Ci one przysługują.

Jak uzyskać zasiłek macierzyński?

Ogólne przepisy stanowią, że aby otrzymać zasiłek macierzyński, kobieta w momencie porodu musi być objęta ubezpieczeniem chorobowym. Starając się o ten zasiłek, należy obowiązkowo złożyć:

  • zaświadczenie lekarskie stwierdzające przewidywaną datę porodu (ubiegając się o zasiłek macierzyński za okres przed porodem),
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (ubiegając się o zasiłek macierzyński po porodzie),
  • zaświadczenie pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego (jeżeli zasiłek macierzyński płaci ZUS).

Jeżeli jesteś zatrudniona na podstawie umowy o pracę lub jakiejkolwiek innej umowy, z tytułu której jesteś objęta ubezpieczeniem chorobowym, dokumenty zanieś swojemu pracodawcy i zapytaj go o dalsze postępowanie. W innym przypadku (jeśli samodzielnie opłacasz składki) należy je złożyć w oddziale ZUS lub KRUS.

Zasiłek macierzyński (poza osobami ubezpieczonymi w KRUS) wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku (przeciętne miesięczne wynagrodzenie za 12 miesięcy w razie umowy o pracę lub kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek za 12 miesięcy w przypadku działalności gospodarczej). Poniżej omówiono kilka najczęstszych sytuacji. Jeżeli Cię one nie dotyczą, zgłoś się do najbliższego oddziału ZUS w celu uzyskania szczegółowych informacji.

  • Jeżeli jesteś zatrudniona na podstawie umowy o pracę, która nadal obowiązuje w dniu porodu, sprawa jest względnie prosta. Dokumenty należy dostarczyć do zakładu pracy, który załatwi wszelkie dalsze formalności związane z urlopem i zasiłkiem macierzyńskim lub poinformuje Cię co dalej robić.
  • Jeżeli prowadzisz działalność rolniczą i jesteś ubezpieczona w KRUS co najmniej od roku, przysługuje ci jednorazowy zasiłek w wysokości 3,5 -krotności podstawowej emerytury, obowiązującej po ostatniej waloryzacji świadczeń. Podstawą do jego przyznania jest złożenie w oddziale KRUS skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka. Jeżeli nie jesteś ubezpieczona w KRUS, a ubezpieczony jest w nim ojciec dziecka wymieniony w akcie urodzenia, to on może się starać o zasiłek macierzyński (Tobie świadczenie to nie przysługuje).
  • Jeżeli prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujesz z osobą prowadzącą taką działalność, zasiłek macierzyński przysługuje Ci wyłącznie wtedy, gdy będziesz opłacać dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe. W takiej sytuacji nie przysługuje Ci formalny urlop macierzyński lub wychowawczy. Aby otrzymać zasiłek macierzyński, oprócz wymienionych wcześniej dokumentów musisz złożyć do ZUS wypełniony formularz ZUS-3a. W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie musisz zawieszać działalności, ale wówczas będziesz zobowiązana opłacać jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Jeżeli nie jesteś zatrudniona na podstawie umowy o pracę, a prowadzisz działalność gospodarczą, dowiedz się, czy możesz opłacać dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe. Regularne płacenie składki na ubezpieczenie chorobowe (jej wysokość wynosi 2,45% podstawy wymiaru) wiąże się z pewnymi korzyściami. Jedną z nich jest możliwość (zgodnie z niedawnym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego) otrzymywania przez kobietę prowadzącą działalność gospodarczą zasiłku opiekuńczego w razie zachorowania dziecka.

Zasiłek macierzyński przysługuje także ojcu, który przebywa na urlopie ojcowskim (2 tygodnie).

Czy mogę otrzymać jeszcze inne świadczenia pieniężne?

Kobietom w złej sytuacji materialnej przysługują także inne formy pomocy pieniężnej. Jeżeli uważasz, że możesz spełniać te warunki (generalnie związane z małymi dochodami na członka rodziny), zwróć się z zapytaniem do najbliższego miejskiego lub gminnego ośrodka pomocy społecznej.


Artykuł pochodzi z przewodnika dla rodziców Pierwsze 2 lata życia dziecka wydanego przez Medycynę Praktyczną, Kraków 2012

Poleć:
Udostępnij:

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Zapobieganie cytomegalii
    Jestem w 7. tygodniu ciąży. Z badań wynika, że nie przechodziłam nigdy zakażenia cytomegalowirusem. Staram się zachowywać wszelkie środki ostrożności, jednak nurtuje mnie jedna kwestia: na wszystkich portalach opisujących CMV radzi się ciężarnym unikać kontaktu z osobami pracującymi z małymi dziećmi. Mój mąż, w sezonie zimowym, który właśnie się zbliża, pracuje z małymi dziećmi jako instruktor narciarstwa.
  • Czy Encorton i Salofalk są bezpieczne w ciąży?
    Czy przyjmowanie od 6. tyg. ciąży Encortonu w dawce 40 mg i stopniowe z niej schodzenie oraz przyjmowanie Salofalku przez cały okres ciąży ma wpływ na zdrowie dziecka, rozwój narządów wewnętrznych oraz rozwój ogólny?

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
ginekolog, położnik
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
ginekologia, położnictwo
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują